Prof. Ajay B Konge Skill Development

 विद्यार्थ्यांच्या उज्ज्वल भविष्याला दिशा देणारे ‘संजय घोडावत विद्यापीठ’  जागतिक दर्जाचे शिक्षण, नाविन्यपूर्ण व्यवस्थापन आणि ग्रीन कॅम्पसचा संगम आजच्या स्पर्धात्मक युगात गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, आधुनिक तंत्रज्ञान, उद्योगाभिमुख अभ्यासक्रम आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी अनुकूल वातावरण ही काळाची गरज बनली आहे. या सर्व बाबींचा समन्वय साधत महाराष्ट्रातील उच्च शिक्षण क्षेत्रात वेगळी ओळख निर्माण करणारे नाव म्हणजे *संजय घोडावत विद्यापीठ*. चेअरमन *संजय घोडावत* यांच्या दूरदृष्टीपूर्ण नेतृत्वाखाली आणि विश्वस्त *विनायक भोसले* यांच्या मार्गदर्शनाखाली विद्यापीठाने शिक्षण क्षेत्रात गुणवत्ता, नावीन्य आणि उत्कृष्टतेचे नवे मानदंड निर्माण केले आहेत. ग्रामीण आणि शहरी भागातील विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाचे शिक्षण उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने स्थापन झालेल्या या विद्यापीठात आज *21 हजारांहून अधिक विद्यार्थी* विविध शाखांमध्ये शिक्षण घेत आहेत. राष्ट्रीय स्तरावरील शिक्षणाची भक्कम परंपरा संजय घोडावत विद्यापीठ हे केवळ पदवी किंवा पदव्युत्तर शिक्षण देणारे संस्थान नसून विद्यार्थ्यांच्या करिअर घडव...

JSA (Job Safety Analysis) : सुरक्षित कार्यसंस्कृतीचा पाया लेखक : प्रा. अजय बी. कोंगे विभाग प्रमुख, कौशल्य विकास आणि उद्योजकता विभाग डिपार्टमेंट ऑफ शॉर्ट टर्म कोर्सेस (MSBTE) संजय घोडावत इन्स्टिट्यूट, अतिग्रे, कोल्हापूर औद्योगिकीकरण, तंत्रज्ञानातील प्रगती आणि उत्पादनक्षेत्रातील वाढ यामुळे आज जगभरातील उद्योग अधिक वेगाने विकसित होत आहेत. उत्पादन वाढ, गुणवत्ता सुधारणा आणि स्पर्धात्मकता यांना जितके महत्त्व दिले जाते तितकेच महत्त्व कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेलाही दिले जाणे आवश्यक आहे. कोणत्याही उद्योगाची खरी ताकद त्याच्या यंत्रसामग्रीत किंवा भांडवलात नसून तेथे कार्यरत असलेल्या मनुष्यबळात असते. त्यामुळे कामगारांची सुरक्षा, आरोग्य आणि कल्याण सुनिश्चित करणे ही प्रत्येक संस्थेची प्राथमिक जबाबदारी आहे. याच उद्देशाने विकसित झालेली एक प्रभावी आणि वैज्ञानिक पद्धत म्हणजे JSA – Job Safety Analysis (जॉब सेफ्टी अॅनालिसिस) . ही प्रक्रिया कोणतेही काम सुरू करण्यापूर्वी त्या कामाशी संबंधित संभाव्य धोके ओळखणे, त्यांचे विश्लेषण करणे आणि आवश्यक नियंत्रणात्मक उपाय निश्चित करणे यासाठी वापरली जाते. JSA मुळे अपघाता...

दहावी–बारावीनंतर करिअरची दिशा : योग्य निवड, उज्ज्वल भविष्य विद्यार्थ्यांच्या जीवनातील दहावी आणि बारावी हे दोन अत्यंत महत्त्वाचे टप्पे मानले जातात. या दोन परीक्षा केवळ शैक्षणिक यशाचे मोजमाप नसून भविष्यातील करिअरची दिशा ठरवणारे निर्णायक वळण असतात. आजच्या स्पर्धात्मक युगात शिक्षणाच्या असंख्य शाखा, नवीन तंत्रज्ञान, बदलते उद्योगक्षेत्र आणि जागतिक रोजगाराच्या संधी यामुळे विद्यार्थ्यांसमोर पर्यायांची मोठी दुनिया उभी आहे. मात्र पर्याय जितके वाढले आहेत तितकी योग्य निवड करण्याची जबाबदारीही वाढली आहे. अनेक विद्यार्थी आणि पालक अजूनही परंपरागत डॉक्टर, अभियंता, वकील किंवा सरकारी अधिकारी याच करिअर पर्यायांकडे प्रामुख्याने पाहतात. परंतु आज कौशल्याधारित शिक्षण, उद्योजकता, डिजिटल तंत्रज्ञान, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डेटा सायन्स, कृषी व्यवसाय, डिझाईन, पर्यटन, आरोग्य सेवा, मीडिया, क्रीडा आणि अनेक उदयोन्मुख क्षेत्रांमध्ये उत्कृष्ट संधी उपलब्ध आहेत. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी स्वतःची क्षमता, आवड, कौशल्ये आणि भविष्यातील रोजगाराच्या गरजा यांचा विचार करून करिअर निवडणे आवश्यक आहे. करिअर निवडीचे महत्त्व करिअर म्हणजे क...

हवामानासाठी आता आणि आत्ताच! जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ : घोषणांपासून कृतीकडे लेखक : प्रा. अजय बी. कोंगे विभाग प्रमुख, कौशल्य विकास आणि उद्योजकता विभाग, डिपार्टमेंट ऑफ शॉर्ट टर्म कोर्सेस,  संजय घोडावत इन्स्टिट्यूट, अतिग्रे, कोल्हापूर “पृथ्वी आपल्याला आपल्या पूर्वजांकडून वारसा म्हणून मिळालेली नाही; ती आपण आपल्या पुढील पिढ्यांकडून उसनी घेतलेली आहे.” हे वाक्य आजच्या काळात पूर्वीपेक्षा अधिक समर्पक वाटते. कारण मानवजातीसमोर उभे राहिलेले सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे हवामान बदल. जागतिक पर्यावरण दिन २०२६ ची अधिकृत थीम “हवामान कृती” (Climate Action) आणि मुख्य संदेश “आता हवामानासाठी” (#NowForClimate) हा केवळ एक घोषवाक्य नसून, तो संपूर्ण मानवजातीला दिलेला धोक्याचा इशारा आणि कृतीचा संदेश आहे. आज पृथ्वीचे तापमान सातत्याने वाढत आहे. अनियमित पाऊस, अतिवृष्टी, दुष्काळ, जंगलातील वणवे, हिमनद्या वितळणे, समुद्रपातळीत होणारी वाढ, जैवविविधतेचा ऱ्हास आणि वाढते प्लास्टिक प्रदूषण यामुळे मानवाच्या अस्तित्वालाच आव्हान निर्माण झाले आहे. विज्ञानाने धोक्याची घंटा वाजवली आहे; आता निर्णय घेण्याच...

संजय घोडावत इन्स्टिट्यूटमध्ये इंडस्ट्रियल सेफ्टी बॅचचा उत्साहात निरोप समारंभ “सेफ्टी ऑफिसर म्हणजे अनेक कुटुंबांच्या सुरक्षिततेचा रक्षक” — विश्वस्त विनायक भोसले कोल्हापूर : महाराष्ट्र राज्य तंत्र शिक्षण मंडळ मान्यताप्राप्त ॲडव्हान्स डिप्लोमा इन इंडस्ट्रियल सेफ्टी (शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६) या अभ्यासक्रमाची चाळीस विद्यार्थ्यांची बॅच यशस्वीरित्या पूर्ण झाल्यानिमित्त संजय घोडावत इन्स्टिट्यूटमध्ये  निरोप समारंभ उत्साहपूर्ण वातावरणात पार पडला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी संजय घोडावत विद्यापीठाचे विश्वस्त श्री. विनायक भोसले होते. इन्स्टिट्यूटचे संचालक डॉ. विराट गिरी यांच्या मार्गदर्शनाखाली कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले होते. अध्यक्षीय भाषणात विश्वस्त, विनायक भोसले यांनी इंडस्ट्रियल सेफ्टी ऑफिसरच्या भूमिकेचे महत्त्व अधोरेखित करताना सांगितले की, “सेफ्टी ऑफिसर हा केवळ उद्योगातील कर्मचारी नसून अनेक कुटुंबांच्या सुरक्षिततेचा रक्षक असतो. उद्योगातील प्रत्येक जीव मौल्यवान आहे आणि त्यांचे संरक्षण करणे हीच खरी राष्ट्रसेवा आहे.” त्यांच्या प्रेरणादायी विचारांनी विद्यार्थ्यांना नवी दिशा मिळ...

सीबीएसई बोर्ड परीक्षेत संजय घोडावत इंटरनॅशनल स्कूलच्या विद्यार्थ्यांनी मारली बाजी   कोल्हापूर :   सीबीएसई बोर्ड इयत्ता दहावीच्या परीक्षेत 2025-26 या शैक्षणिक वर्षात संजय घोडावत इंटरनॅशनल स्कूलच्या विद्यार्थ्यांनी निकालाची उज्ज्वल परंपरा कायम ठेवत उल्लेखनीय यश संपादन केले. या परीक्षेत श्रेया सचिन घाटगे या विद्यार्थिनीने 99% गुण मिळवून शाळेत प्रथम क्रमांक पटकावला. शुभंकर अवधूत कोरडे (98.60%) याने द्वितीय क्रमांक मिळवला. तर ईशान व्यंकटेश तारकसबंद, नमन योगानंद फुलारी, पृथ्वीराज संग्राम पाटील, जैनी मुकेशकुमार बालर आणि यश पवन पाटील या विद्यार्थ्यांनी प्रत्येकी 98.40% गुण मिळवत तृतीय क्रमांक मिळवला. विषयानुसार ‘पैकीच्या पैकी ’ गुण मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स या विषयात सर्वाधिक 54 विद्यार्थ्यांनी 100 पैकी 100 गुण मिळवले. मराठी विषयात 20, संस्कृतमध्ये 20, इंग्रजीमध्ये 11, विज्ञान विषयात 2 तर फ्रेंचमध्ये 2 विद्यार्थ्यानी 100 पैकी 100 गुण प्राप्त केले.   या यशाबद्दल बोलताना संचालिका प्राचार्य सस्मिता मोहंती म्हणाल्या, " योग्य नियोजन, सर...

 मुख्यमंत्री फेलोशिप म्हणजे काय? ही योजना महाराष्ट्र शासनाने सुरू केलेली आहे (सुरुवात 2015 मध्ये झाली). यात निवडलेले युवक जिल्हाधिकारी, CEO, मंत्रालयातील अधिकारी यांच्यासोबत काम करतात आणि धोरण (policy), विकास प्रकल्पांमध्ये योगदान देतात. � Directorate of Economics and Statistics 🎯 मुख्य माहिती (2026 साठी) कालावधी: 12 महिने (Full-time) � The Fellowships कामाचे ठिकाण: मंत्रालय (मुंबई) किंवा जिल्हा स्तरावर काम: शासन प्रकल्प, संशोधन, डेटा विश्लेषण, धोरण अंमलबजावणी 💰 स्टायपेंड (पगार) ₹56,100 प्रति महिना ₹5,400 (प्रवास व इतर खर्च) 👉 एकूण: ₹61,500 प्रति महिना � Directorate of Economics and Statistics +1 🎓 पात्रता (Eligibility) सामान्यतः: वय: 21 ते 26 वर्षे (काही वर्षी बदल होऊ शकतो) शिक्षण: कोणत्याही शाखेची पदवी (Graduation) अनुभव: किमान 1 वर्ष Full-time कामाचा अनुभव (job / internship / self-employment) � Directorate of Economics and Statistics 📝 निवड प्रक्रिया (Selection Process) 2 टप्पे असतात: ऑनलाइन परीक्षा (MCQ) Interview / Personal Interaction � Directorate of Economi...

सेफ्टी ऑफिसर – काळाची गरज लेखक: प्रा. अजय बी. कोंगे विभाग प्रमुख, महाराष्ट्र राज्य तंत्र शिक्षण मंडळ मान्यताप्राप्त डिपार्टमेंट ऑफ शॉर्ट टर्म कोर्सेस, संजय घोडावत इन्स्टिट्यूट, अतिग्रे, कोल्हापूर आजच्या झपाट्याने विकसित होत असलेल्या औद्योगिक युगात “सुरक्षा” हा विषय केवळ नियमापुरता मर्यादित राहिलेला नाही, तर तो प्रत्येक उद्योग, संस्था आणि व्यक्तीच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग बनला आहे. आधुनिक तंत्रज्ञान, मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन प्रक्रिया, यंत्रसामग्रीचा वाढता वापर आणि धोकादायक रसायनांचा संपर्क यामुळे औद्योगिक क्षेत्रात अपघातांची शक्यता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत “सेफ्टी ऑफिसर” ही भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आणि अपरिहार्य बनली आहे. औद्योगिकीकरण आणि वाढते धोके भारतासह जगभरात औद्योगिकीकरणाचा वेग प्रचंड प्रमाणात वाढत आहे. नवीन कारखाने, उत्पादन यंत्रणा, बांधकाम प्रकल्प, रासायनिक उद्योग, ऊर्जा निर्मिती केंद्रे यामुळे रोजगाराच्या संधी वाढल्या आहेत; परंतु त्याचबरोबर कामगारांच्या सुरक्षेचे प्रश्नही निर्माण झाले आहेत. अनेक वेळा निष्काळजीपणा, अपुरी माहिती, अपुरे प्रशिक्षण किंवा योग्य सुरक्षा उपाययोजनांचा ...

वर्क परमिट आणि इंडस्ट्रियल सेफ्टी : उपयुक्तता, महत्त्व, काळाची गरज आणि शिक्षणाची आवश्यकता लेखक : प्रा. अजय बी. कोंगे विभाग प्रमुख, डिपार्टमेंट ऑफ शॉर्ट टर्म कोर्सेस, MSBTE,  संजय घोडावत इन्स्टिट्यूट, अतिग्रे, जि. कोल्हापूर आजच्या वेगवान औद्योगिक युगात “सुरक्षितता” ही केवळ एक प्रक्रिया नसून ती एक संस्कृती बनली आहे. औद्योगिक प्रगतीच्या शर्यतीत जग पुढे जात असताना, मानवी जीवनाची सुरक्षा, पर्यावरणाचे संरक्षण आणि कार्यक्षेत्रातील शिस्त यांना सर्वोच्च प्राधान्य देणे ही काळाची अपरिहार्यता बनली आहे. या पार्श्वभूमीवर “वर्क परमिट प्रणाली” (Work Permit System) आणि “इंडस्ट्रियल सेफ्टी” (Industrial Safety) हे दोन महत्त्वाचे घटक प्रत्येक उद्योगाच्या यशस्वी आणि सुरक्षित संचालनासाठी अत्यंत आवश्यक ठरतात. वर्क परमिट प्रणाली म्हणजे काय? वर्क परमिट ही एक औपचारिक परवानगी प्रक्रिया आहे, जी कोणतेही धोकादायक किंवा विशेष स्वरूपाचे काम सुरू करण्यापूर्वी घेतली जाते. यामध्ये कामाचे स्वरूप, संभाव्य धोके, आवश्यक सुरक्षा उपाय, जबाबदार व्यक्ती आणि कामाची कालमर्यादा यांचा तपशील दिला जातो. वर्क परमिटचे प...