Posts

SAFETY – सुरक्षा

-
. SAFETY – सुरक्षा Advanced Diploma in Industrial Safety (ADIS) Marathi + English Study Notes 1. सुरक्षा म्हणजे काय? What is Safety? मराठी सुरक्षा म्हणजे व्यक्ती, कामगार, यंत्रसामग्री, उपकरणे, मालमत्ता, उत्पादन प्रक्रिया आणि पर्यावरण यांना अपघात, दुखापत, आजार, आग, स्फोट, नुकसान आणि इतर धोक्यांपासून सुरक्षित ठेवण्यासाठी केलेली नियोजनबद्ध उपाययोजना होय. सोप्या भाषेत: धोके ओळखणे, त्यांचे मूल्यांकन करणे, योग्य प्रतिबंधात्मक उपाय करणे आणि सुरक्षित पद्धतीने काम करण्याची सवय निर्माण करणे म्हणजे सुरक्षा होय. सुरक्षेचा मुख्य उद्देश केवळ अपघात झाल्यानंतर उपचार करणे नसून अपघात होण्यापूर्वीच त्याला प्रतिबंध करणे हा आहे. English Safety is the condition of being protected from hazards, accidents, injuries, occupational diseases, fire, explosions, property damage and other harmful events. In simple words: Safety means identifying hazards, assessing risks, taking preventive measures and performing work in a safe manner. The primary objective of safety is not merely to control the consequences after a...
Read more

प्रथम उपचार पेटी (First-Aid Box)

-
प्रथम उपचार पेटी (First-Aid Box) Advanced Diploma in Industrial Safety (ADIS) विद्यार्थ्यांसाठी परिपूर्ण अभ्यास नोट्स Safety Training, Accident Prevention, Hazard Identification, Safety Audit आणि Accident Investigation या विषयांशी प्रथम उपचार (First Aid) हा अत्यंत महत्त्वाचा संबंधित भाग आहे. त्यामुळे खालील नोट्स परीक्षा + प्रत्यक्ष औद्योगिक कामकाज + Safety Officer च्या दृष्टिकोनातून तयार केल्या आहेत. 1. प्रथम उपचार म्हणजे काय? — Definition of First Aid First Aid (प्रथम उपचार) म्हणजे अपघात, दुखापत किंवा अचानक आजार झालेल्या व्यक्तीस डॉक्टर किंवा वैद्यकीय सेवा उपलब्ध होईपर्यंत दिली जाणारी तात्काळ, प्राथमिक आणि योग्य मदत होय. English Definition: First aid is the immediate and temporary care given to an injured or suddenly ill person until professional medical treatment is available. प्रथम उपचाराची मुख्य उद्दिष्टे जखमी व्यक्तीचे प्राण वाचवणे. परिस्थिती अधिक गंभीर होण्यापासून रोखणे. वेदना व त्रास कमी करणे. रक्तस्राव नियंत्रित करणे. शॉक टाळणे. जखमी व्यक्तीला सुरक्षित ठिकाणी हलविणे. पुढील ...
Read more

Occupational Safety and Health Legislation (Course Code 28126) Factories Act / Maharashtra Factory

-
 Occupational Safety and Health Legislation (Course Code 28126)     Factories Act / Maharashtra Factory Rules / Fire Prevention Act   महत्त्वाची अद्ययावत कायदेशीर नोंद: Factories Act, 1948 हा ADIS अभ्यासक्रमासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ऐतिहासिक/शैक्षणिक विषय आहे. मात्र भारतात Occupational Safety, Health and Working Conditions Code, 2020 (OSH Code) 21 नोव्हेंबर 2025 पासून लागू करण्यात आला असून त्याने Factories Act, 1948 सह अनेक केंद्रीय कामगार कायदे एकत्रित केले आहेत. त्यामुळे परीक्षेसाठी Factories Act, 1948 मधील Sections व्यवस्थित अभ्यासणे आणि प्रत्यक्ष कायदेशीर अनुपालनासाठी सध्याच्या OSH Code चा संदर्भ घेणे आवश्यक आहे. ( Press Information Bureau ) FACTORIES ACT, 1948 कारखाना अधिनियम, 1948 ADIS – Occupational Safety and Health Legislation Course Code: 28126 भाग 1 : INTRODUCTION / परिचय 1. Factories Act, 1948 म्हणजे काय? English: The Factories Act, 1948 was enacted to regulate the working conditions in factories and to ensure the health, safety, welfare and working con...
Read more

MAHARASHTRA POLLUTION CONTROL BOARD (MPCB) महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ

-
MAHARASHTRA POLLUTION CONTROL BOARD (MPCB) महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ 1. प्रस्तावना पर्यावरणाचे संरक्षण, प्रदूषणाचे नियंत्रण आणि नैसर्गिक संसाधनांचा शाश्वत वापर ही आधुनिक औद्योगिक समाजाची अत्यंत महत्त्वाची गरज आहे. उद्योग, कारखाने, वाहतूक, ऊर्जा निर्मिती, बांधकाम, शहरीकरण आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे पाणी, हवा, जमीन आणि पर्यावरणावर मोठ्या प्रमाणात परिणाम होतो. औद्योगिक क्षेत्रामधून निर्माण होणारे सांडपाणी, धूर, धूलिकण, रासायनिक पदार्थ, घातक कचरा, जैववैद्यकीय कचरा, प्लास्टिक कचरा आणि इतर घनकचरा यांचे योग्य व्यवस्थापन झाले नाही तर मानवाच्या आरोग्यावर तसेच पर्यावरणावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र राज्यामध्ये प्रदूषण प्रतिबंध, नियंत्रण आणि निर्मूलनासाठी Maharashtra Pollution Control Board अर्थात महाराष्ट्र प्रदूषण नियंत्रण मंडळ – MPCB कार्य करते. MPCB हे महाराष्ट्र शासनाच्या Environment and Climate Change Department च्या प्रशासकीय नियंत्रणाखाली कार्यरत आहे. मंडळ जल प्रदूषण, वायू प्रदूषण आणि पर्यावरण संरक्षणाशी संबंधित विविध केंद्रीय कायदे व नियमांची राज्यामध्ये...
Read more