Posts

Showing posts from February, 2026

"Hazard आणि Risk : औद्योगिक सुरक्षिततेचा पाया" प्रा. अजय बी. कोंगे

Image
Hazard आणि Risk : औद्योगिक सुरक्षिततेचा पाया (Industrial Safety – Academic Article) प्रस्तावना औद्योगिकीकरणामुळे उत्पादनक्षमता वाढली असली, तरी त्याचबरोबर अपघात, आजारपण आणि जीवितहानीचे धोकेही वाढले आहेत. या सर्व धोके समजून घेण्यासाठी आणि नियंत्रित करण्यासाठी Hazard (धोका निर्माण करणारा घटक) आणि Risk (त्या धोक्यामुळे होणारी संभाव्य हानी) या संकल्पना औद्योगिक सुरक्षिततेचा पाया मानल्या जातात. इंडस्ट्रियल सेफ्टी विद्यार्थ्यांसाठी या दोन संकल्पनांचे स्पष्ट आकलन अत्यावश्यक आहे. Hazard म्हणजे काय? Hazard म्हणजे अशी कोणतीही परिस्थिती, वस्तू, प्रक्रिया किंवा कृती जी मानवाला इजा, आजार, मालमत्तेचे नुकसान किंवा पर्यावरणाची हानी करू शकते. 👉 सोप्या शब्दात: Hazard = अपघात घडवू शकणारे कारण Hazard चे प्रकार Physical Hazard (भौतिक धोके) आवाज (Noise) उष्णता व थंडी कंपन (Vibration) प्रकाशाचा अभाव उंचावरून पडण्याचा धोका Chemical Hazard (रासायनिक धोके) विषारी वायू ज्वलनशील द्रव्ये आम्ल व क्षार धूर, वाफ, धूळ Mechanical Hazard (यांत्रिक धोके) फिरती यंत्रे कटिंग टूल्स गिअर, बेल्ट, पुली अपुरे मश...