“Full Body Safety Harness – Work at Height Protection” या विषयावर संपूर्ण मुद्देसूद व सविस्तर मार्गदर्शन






“Full Body Safety Harness – Work at Height Protection” या विषयावर संपूर्ण मुद्देसूद व सविस्तर मार्गदर्शन 


उंचावर काम करताना फुल बॉडी सेफ्टी हार्नेस

(Full Body Safety Harness – Work at Height Protection)

उंचावर काम करताना अपघात होण्याचा धोका मोठ्या प्रमाणावर असतो. अशा वेळी कामगाराच्या सुरक्षिततेसाठी फुल बॉडी सेफ्टी हार्नेस वापरणे अत्यंत आवश्यक आहे. खाली हार्नेसचे घटक, वापराचे नियम आणि सुरक्षिततेच्या सूचना सविस्तर दिल्या आहेत.


1) फुल बॉडी हार्नेस वापरण्याचे महत्त्व

  • उंचावर काम करताना पूर्ण शरीराला आधार देण्यासाठी फुल बॉडी हार्नेस वापरणे बंधनकारक आहे.

  • पडण्याच्या वेळी शरीरावर होणारा धक्का कमी करून प्राणरक्षण करते.

  • केवळ कंबरपट्टा (waist belt) पुरेसा नसतो.


2) हार्नेसचे मुख्य भाग (Parts of Safety Harness)

2.1 Shoulder Straps (खांद्याचे पट्टे)

  • खांद्यावरून जाणारे पट्टे शरीराचा भार समतोल ठेवतात.

  • हार्नेस योग्य पद्धतीने स्थिर राहण्यास मदत करतात.

2.2 Chest Strap with Buckle (छातीचा पट्टा व बकल)

  • हार्नेस शरीरावर घट्ट बसवण्यासाठी उपयोगी.

  • पडताना हार्नेस सैल होऊ नये यासाठी महत्त्वाचा घटक.

2.3 Waist Belt (कंबरपट्टा)

  • कमरेभोवती आधार देतो.

  • हार्नेस योग्य स्थितीत ठेवतो, मात्र हा स्वतंत्र सुरक्षा साधन नाही.

2.4 Leg Straps (पायांचे पट्टे)

  • दोन्ही पायांभोवती बसवले जातात.

  • पडल्यास शरीर खाली सरकू नये यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे.


3) D-Ring चे प्रकार व उपयोग

3.1 Dorsal D-Ring (पाठीमागील D-रिंग)

  • हार्नेसच्या पाठीमागील बाजूस असतो.

  • Fall Arrest System साठी सर्वाधिक वापरला जातो.

  • लॅनयार्ड (lanyard) याच रिंगला जोडले जाते.

3.2 Front D-Ring (समोरील D-रिंग – लागू असल्यास)

  • काही विशेष कामांसाठी वापर.

  • सर्व हार्नेसमध्ये आवश्यकच असेल असे नाही.


4) Lanyard with Shock Absorber

(शॉक अब्झॉर्बर असलेली लॅनयार्ड)

  • हार्नेसला शॉक अब्झॉर्बर लॅनयार्ड जोडणे आवश्यक आहे.

  • पडल्यास पडण्याचा झटका (impact force) कमी करते.

  • कामगाराच्या कंबरेवर, पाठीवर व मणक्यावर होणारा ताण कमी होतो.


5) Lifeline / Certified Anchorage Point

(प्रमाणित अँकर पॉईंट)

  • लॅनयार्ड ज्या ठिकाणी जोडली जाते तो अँकर पॉईंट मजबूत व प्रमाणित असावा.

  • अँकर पॉईंट कमकुवत असल्यास हार्नेस असूनही अपघात होऊ शकतो.

  • केवळ मान्यताप्राप्त (certified) अँकर पॉईंटच वापरावा.


6) वापरापूर्वी घ्यावयाची काळजी

6.1 योग्य फिटिंग तपासणे

  • हार्नेस वापरण्यापूर्वी योग्य बसतो का हे तपासणे आवश्यक.

  • खूप सैल किंवा खूप घट्ट नसावा.

6.2 हार्नेसची तपासणी

  • प्रत्येक वापरापूर्वी हार्नेसची तपासणी करावी.

  • कापलेले, फाटलेले, तुटलेले किंवा खराब हार्नेस वापरू नये.


7) कडक सुरक्षा नियम (Safety Rules)

  • कापलेला किंवा खराब हार्नेस कधीही वापरू नये.

  • उंचावर काम करताना नुकसानग्रस्त साधने वापरू नयेत.

  • ✅ प्रत्येक वेळी हार्नेसची तपासणी करावी.

  • ✅ उंचावर काम करताना 100% Tie-Off राखणे आवश्यक
    (म्हणजे काम करताना सतत अँकर पॉईंटला जोडलेले राहणे).

  • ✅ हार्नेस वापरण्यापूर्वी प्रशिक्षण (Training) अनिवार्य आहे.


8) प्रशिक्षणाचे महत्त्व

  • योग्य प्रशिक्षणाशिवाय हार्नेस वापरल्यास धोका वाढतो.

  • प्रशिक्षणामुळे:

    • हार्नेस योग्य पद्धतीने वापरता येतो

    • अपघात टाळता येतात

    • कामगाराचा आत्मविश्वास वाढतो


निष्कर्ष

उंचावर काम करताना फुल बॉडी सेफ्टी हार्नेस हा जीवनरक्षक साधन आहे. योग्य हार्नेस, प्रमाणित अँकर पॉईंट, शॉक अब्झॉर्बर लॅनयार्ड, नियमित तपासणी आणि प्रशिक्षण यांच्या सहाय्याने अपघातांचे प्रमाण निश्चितच कमी करता येते.
Safe Access, Safe Work, Safe Life हेच अंतिम उद्दिष्ट आहे.


Skill

*मी उद्योजक होणार*

Two Day National level Workshop On E-Content Skill Development (Educational Video Production)